دستورالعمل کشت نشائی گیاهان زراعی در گلستان تدوین شد

خبرگزاری مهر- گروه استانها: از سال ۹۴ در کشور مطالعات کشت نشائی در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان کلید خورد و تحقیقات برای تهیه دستورالعمل و روش کشت نشائی برای نخستین بار در گرگان به صورت پایلوت کشوری آغاز شد.

در ۱۴ ماه گذشته با بیش از ۱۰ بار بررسی دستورالعمل ها نتایج خیرهکنندهای از این تحقیقات بهدستآمد. پیش از این نیز مجموعه ای از دستورالعمل های کشت نشائی بهطور کامل بستهنشده است.

به همت جهادکشاورزی گلستان، ظهر چهارشنبه بازدیدی چند ساعته از تحقیقات انجام شده در این این رابطه برگزار شد. رئیس بخش تحقیقات زراعی باغی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان گلستان و مجری طرح تحقیقات کشت نشائی در این بازدید درباره این طرح گفت: یکی از تمهیداتی که در بخش کشاورزی اتفاق افتاده است کشت نشائی گیاهان زراعی است که در بخش تحقیقات به نتیجه خوبی در آن رسیدهایم.

حسن مختار پور افزود: کشت نشائی گیاهان زراعی اتفاق خوبی است که از سال گذشته در کشور آغازشده و با استفاده از این کشت در پی مبارزه با بحران کمآبی هستیم.

۹۰ درصد آب مصرفی استان گلستان در بخش کشاورزی مصرف میشود و بنا به گفته کارشناسان کشت نشائی محصولاتی مانند پنبه، ذرت و سویا میتواند در کاهش این میزان از مصرف آب مثمر ثمر باشد. مهمترین راهکارهای کاهش مصرف و صرفهجوئی در آب هم باید در همین بخش در نظر گرفته شود.

مختار پور در همین رابطه افزود: برای صرفهجویی در مصرف آب در بخش کشاورزی تاکنون چند پروژه طراحیشده که مهمترین آن کشت نشائی محصولات زراعی است که در آن ۲۰ تا ۳۰ روز از زمان رشد گیاه در خزانه میگذرد و بعد به زمین کشاورزی منتقل میشود.

وی اضافه کرد: برای هر هکتار زمین کشاورزی خزانهای ۱۰۰ متری تهیهشده و در آن گیاه زراعی موردنظر در سینیهای مخصوص کاشته میشود و پس از طی مدت موردنیاز از ۲۰ تا ۳۰ روز به زمین کشاورزی منتقل میشود که موجب میشود تا طول دوره رشد گیاه در زمین اصلی کم شده و بین ۱۵ تا ۲۰ درصد در مصرف آب صرفهجویی شود.

گام بزرگ جهاد کشاورزی گلستان برای صرفه جویی در کشت محصولات

مختار پور با بیان این که اگر این نوع از کشت عملیاتی شود گام بزرگی در صرفهجویی در آب برداشته میشود، تأکید کرد: کشت نشائی گیاهان زراعی در دیگر کشورها با اهدافی چون مارکتینگ و فراوانی آب انجام میشود اما در ایران این نحوه از کاشت محصولات با محوریت صرفهجویی در آب انجام میشود، هماکنون استان گلستان پایلوت کشوری است و بهصورت آکادمیک روی این موضوع کار میکند.

با توجه به نحوه کشت و ملزومات آن، این نوع خاص از کشت گیاهان زراعی گران به نظر میرسد اما باید توجه داشت که هزینه آب برای کشاورزان رایگان بوده و امتیازات این نوع از کشت سبب میشود تا هزینههای اولیه جبران شود و مختار پور نیز هدف از تحقیق در این بخش را پائین آوردن هزینههای کشاورزی میداند.

کشت نشائی در دنیا کار جدیدی نیست اما کاری که در استان گلستان انجام میشود کاملاً جدید است و تنها برای گیاهان زراعی انجام میشود. درآمد کم زارعین سبب میشود تا بتوان آنها را به سمت کشت نشائی محصولات زراعی ترغیب کرد و با توجه به سطح کشت و مصرف بالای آب نهتنها هزینه اضافه نمیکند بلکه عملکرد را نیز بالا میبرد.

مختار پور اظهار کرد: در این نوع کشت که فعلاً روی ذرت، پنبه و سویا در استان گلستان تحقیقات انجام میشود مدتزمان نگهداری محصولات در سبد نشاء برای ذرت ۲۰ روز، پنبه ۳۰ روز و سویا ۱۷ روز است که پسازآن به زمین کشاورزی منتقل و در آن کشت میشوند.

وی افزود: اگر این نوع کشت در پنبه هم مانند ذرت جواب دهد انقلابی درکشت پنبه روی میدهد، تاکنون هیچ دستورالعملی در این خصوص نداشتیم اما هماکنون دستورالعمل سه گیاه تدوینشده و از ۱۵ مرداد کلزا نیز به این سه گیاه اضافه میشود.

مختار پور بیان کرد: سیاست این است تا همه گیاهان جز گندم و جو بهصورت نشائی کشت شوند.

وی با اشاره به سینیهای نشاء گفت: طول، عرض، ارتفاع، عمق و شکل زیر سینیهای نشاء مهم است، بهترین عمق پنج سانتیمتر، و بهترین طول و عرض سه سانتی متر است و هر خانه در سینی باید با خانه دیگر یک سانتیمتر فاصله داشته باشد.

به گفته مختار پور، خاک استفادهشده در این سینیها نیز باید سه پیمانه خاک زراعی، یک پیمانه کود و یک پیمانه ماسهبادی باشد، بذر نیز باید در سطح این خانهها قرار گیرد تا ریشه جا برای رشد داشته باشد، سینیهایی که برای یک هکتار زمین کشاورزی در نظر گرفته میشود باید روزی ۵ بار و هر بار ۲۰ لیتر و درمجموع ۱۰۰ لیتر آب مصرف کنند.

وی تصریح کرد: در ۲۰ روز اول کشاورز برای هر هکتار تنها در ۱۰۰ مترمربع کار انجام میدهد، مبارزه با آفات ۱۰۰ برابر کمتر شده و برخی آفات بهطور کل از بین میروند و یک مرحله در سمپاشی نیز جلو میافتیم.

مختار پور تأکید کرد: هرس هوا در این نوع از کشت بسیار مهم است، ریشههای گیاه باید هرس هوا بشوند و بعد در زمین کاشته شوند تا بهخوبی گسترش پیدا کنند، به همین منظور وقتی نشاء در سینی قرار میگیرد حداقل یک سانتیمتر باید از زمین فاصله داشته تا هوا در زیر آن جریان داشته باشد و بتواند ریشههای فرعی بزند.

آبیاری قطره ای در کشت نشائی گیاهان زراعی

در بازدیدها مشاهده کردیم در این نوع از کشت، آبیاری قطرهای انجام میشود و محققان اصرار دارند آبیاری قطرهای با این روش عجین شود، در این روش میزان کارکرد آب ۹۵ درصد است درحالیکه درروش غرقابی میزان کارکرد آب ۳۵ درصد است و استفاده از سیستم تیپ سبب شد تا یک هکتار کشت ذرت تنها به ۳ هزار و ۱۰۰ مترمکعب آب نیاز داشته باشد درحالیکه در شرایط غرقابی این میزان ۶ تا ۷ هزار مترمکعب است.

برای حصول نتیجه بهتر، نشاءهای تحقیقاتی در زمانهای مختلف کشت میشود، در هر کشت، نشاءهای تک گیاهی، دو گیاهی و کاشت بدون نشاء مستقیم انجام میشود تا نتیجه بهدستآمده متقنتر باشد.

با توجه به اینکه دستورالعمل ذرت بهطور کامل بستهشده است، امسال تحقیقات بیشتر روی پنبه و سویا انجام میشود و در این نوع کشتها نیز ۷۰ درصد دستورالعمل آمادهشده است و برای کامل شدن آن نیز باید تا آبان ماه امسال صبر کرد.

استان گلستان قادر است این نهالها را باقیمت ۱۰ تومان تولید کرده و در اختیار کشاورزان قرار دهد، پیشنهادی نیز برای مهندسان کشاورزی بیکار ارائهشده تا با تشکیل تعاونیهایی این کار را برای کشاورزان انجام دهند.

صرفهجویی ۲۰ تا ۳۰ درصدی در مصرف آب

روش کشت نشائی گیاهان زراعی مزیتهای مختلفی مانند، کاهش ۲۰ تا ۳۰ روزه زمان ماندگاری گیاه در زمین کشاورزی، صرفهجویی ۲۰ تا ۳۰ درصدی در مصرف آب، کاهش مصرف بذر تا یکسوم، انتقال گیاه سالم به زمین کشاورزی و تراکم یکنواخت زمین کشاورزی را دارد که برای کشاورزان بهنوعی ارزشافزوده محسوب میشود.

در این روش مصرف ذرت در کاشت هشت کیلوگرم در هکتار در مقایسه با ۲۵ کیلوگرم کاشت مستقیم، مصرف ۲۶ کیلوگرم سویا در مقایسه با ۶۰ کیلوگرم و مصرف ۶ تا ۷ کیلوگرمی پنبه در مقایسه با ۴۰ کیلوگرم در هکتار است.

یک روز قبل از انتقال نشاء به زمین اصلی سمپاشی انجام میشود که تا ۱۰۰ برابر مصرف کمتری دارد و یک مرحله کنترل آفات را جلو میاندازد، در مرحله نشاء کنترل آفات و بیماریها در سطحی کمتر انجامشده و گیاه سالم به مزرعه منتقل میشود.

برای هر هکتار باید ۶۶۰ هزار تومان سینی و یکمیلیون و ۳۰۰ هزار تومان هزینه اجرای آبیاری قطرهای انجام داد که با عملکرد و تولید بالای محصول این هزینهها جبران میشود.

میانگین تولید ذرت علوفهای در استان گلستان ۳۰ تن در هکتار است که درروش کشت نشائی به ۵۴ تن رسیده است و ۶۵ درصد افزایش را نشان میدهد، طول دوره رشد گیاه از ۹۰ روز به ۶۸ روز کاهش پیداکرده و مصرف آب نیز از ۶ هزار مترمکعب به سه هزار مترمکعب رسیده است.

در تحقیقات کشت نشائی گیاهان زراعی جدیدترین ارقام در هر محصول انتخاب شدند و هماکنون نیز یک هکتار ذرت در سرخنکلا و یک هکتار پنبه در خان ببین کشتشده است، در پنبه اگر میزان تولید کم نشود انقلابی در کشت پنبه ایجاد میشود، یکی از دلایل کشت نشدن پنبه زمان طولانی کشت است که در این روش به این موضوع رسیدگی شده و پنبه بهاره در تابستان و پس از گندم کشتشده و در شهریور برداشت میشود.